Amatör Telsiz teknikleri      Güncelleme:12-07-2009                Anasayfaya dönüş
Amatör telsizcilik çalışmalarım esnasında denediğim ve Anten ve elektronik devreleri
Web sayfamda yayınlıyarak bu hobiye meraklı arkadaşların yararlanmalarını amaçlamaktayım
.
1970 yılında 15 yaşındayken bir TRAC dergisini  alarak başladığım Amatör telsizcilik hayatım esnasında 
bazı çalışmalarımı burada yayınlıyorum.
 VHF ve UHF çalışmalara olan ilgim nedeniyle bu bandlarda kullanılan Anten ve yardımcı devrelere öncelik verdim.
2006 ARRL EME Yarışma (Contest) katılım sertifikası.
Aydan yansıtma ile yapılan VHF yarışması neticesinde verilen katılım sertifikası.
Türkiyeden ilk kez aydan yansıtma ile Telsiz görüşmesini 2005 yılında gerçekleştirdim.
Halen 30 istasyonla qso mevcut.
Daha önce hiçbir Yerli Türk istasyon Türkiyeden Aydan yansıtma ile qso yapmamıştır.
Ancak eskiden yurdumuza gelmiş olan Bir Amerikalı ve bir Alman Amatör Telsizci 
ilk TA/ işaretleriyle  EME Aydan yansıtmalı Telsiz temasını Dünya ile gerçekleştirmişlerdir.
               ISS Uluslararası Uzay istasyonu ile Telsiz görüşmesi 
ISS Uluslararası uzay istasyonundaki 
Amatör telsiz istasyonu ve Astronot 
Bill Mc arthur Qso esnasında.NA1SS
                  
ISS Uluslararası Uzay istasyonunda görev yapan Astronotların hepsi Amatör telsiz işaretine sahiptirler, 
ancak;  çok azı  bu hobiye meraklıdır.2005 yılı sonunda Uzay istasyonuna gönderilen Amerikalı uzay adamı astronot Bill Mc Arthur  Dünyada da  Amatör telsizciliğe çok meraklı bir kişi olunca, istasyondaki 6 aylık görevi esnasında yeryüzündeki üç bin amatör telsizci ile ISS de kurulu Amatör telsiz frekanslı Radyo ile görüşmeler yaptı.
Türkiyeden de dört amatör telsizci ISS deki Bill Mc Arthur ile görüşmeyi sağladı. Ben TA1D ve eşim TA1YB da, görüşebilen Türk istasyonlarından ikisi olarak  yaptığımız telsiz görüşmesi neticesinde, 
 ISS QSL kartı Managerinden gelen teyid (konfirmasyon) NA1SS QSL kartlarını burada yayınlıyoruz.  
VHF UHF Yagiler:
VHF 9 Elemanlı ikili yagi  ( Kazanç 15 dB ) 
EME, MS, Es, Tropo ve Uydu çalışmaları için
DK7ZB dizaynı 2 x 9 elemanlı 15dB yagiler ve üstte 16 elemanlı yine DK7ZB Dizaynı 15 dB Yagi anten.
http://www.dk7zb.fox28.de/2m-longyagi/9-ele.htm
Antenler el yapısıdır.Ortada yatay dikey hareketli Yaesu 5400B Rotor  görülmektedir.
Her iki VHF yatay Yagi birbirlerinden en az 350 cm uzaktadır.
Yakın olmaları halinde birbirlerinin patterninden çalarak kazancın düşmesine sebep olurlar..
Üst resimde görülen  iki yatay Yagi stacked   edilmiş ve  her ikisi eşit boyda 6 Metrelik  
RG213 
ara kablo ile 50 Ohm ikili birleştirici (Combiner) a bağlıdır.
Antenleri kurarken bazen  en yakın Amatörden yardım alınır.
Ailece amatör telsizci olunca (TA1YB) eşim yardıma gelir.
Bazen komşular çatıda bizleri uğraşırken görünce anlam veremiyorlardır.
Avrupalı VHF ciler bu resmi görünce; Kadri ne kadar şanslısın ne güzel (Take off )
Açıklığa sahipsin diye tebrik ettiler, ancak bilmezlerki istanbuldaki 
RF kirliliği ve elektrtiksel gürültü zayıf sinyalleri örtmektedir.
Anten  bağlantıları için büyük marketlerde işe yarar metal aksamı bulabilirsiniz.
Kule üzerinde çalışırken ayaklarınız sağlam  bassın.
Antenin bel vermemesi içinde misina ile askıya almak gerekebilir.
Anten eleman izolatörleri ( Cebeci Plastik 212-4725001 Mehmet bey)
Dipol kutusu
DK7ZB dizaynı 50 Ohm anten empedans uygulaması.   http://www.dk7zb.fox28.de/dk7zb-match.htm  
Bağlantı vidaları paslanmazdan olmalıdır.
Combiner-Birleştirici ***  Splitter-Ayırıcı
Birleştirici devreler  aynı empedans kazanç ve yapıda  olan iki antenin kazanç arttırma amacıyle 
Stacked edilmesini yada her iki antenin 50 OHM olan emepedanslarını yine 
50 Ohm olarak birleştirmek için kullanılan yarı mekanik elektriksel pasif  devrelerdir..
  Birleştiricinin iç iletkeni Bakır dışı Aluminyum..
   
VHF ve UHF için ikili - dörtlü birleştirici ölçüleri (Radio REF)
 
Birleştirici şeması.(Radio REF)
Combiner yada Splitterler :Orta kısımları bakır veya tercihan gümüş kaplı iç iletken ve 
dış kısmı yine bakır veya aluminyumdan yapılabilir.
Dış kutu ile iç iletken çapları arasındaki bağıntıya dikkat.
Yukardaki resimde yapmış olduğum  birleştirici görülmektedir.
75 Ohm Coaxial Kablo ile Splitter yapımı
Mekanik olarak Aluminyum koşeli veya yuvarlak borularla uğraşmak zor gelirse daha kolay yöntemle de iki yada dört ve çift katları 
antenlerin birleştirilerek 50 Ohm Kablo ile istasyona indirilmesi mümkündür.
Burada antenler aynı tip ve kazançtadır.
Ancak  Vertikal çubuk ve vertikal Yagi  veya yatay dipol ile yatay Yagi olarak da özel durumlarda birleştirilme yapılabilir

Bu birleştirmede uygulanacak formül:  Lamda (Dalga boyu) x 3/4 x 0.66 Coaxial Velosite faktörü= ikili splitterin bir kolu.
Kablonuz  75 Ohm RG59 veya RG11 veya bir başka 75 Ohm kablo olabilir.
İç izolasyonları Polietilen ise Velosite faktörü = 0.66 ,, Foam ise 0.80 Velosite faktörüdür.

50 Ohm Anten Birleştirme splitter, combiner, dublexer
İki adet sırt sırta  145.00 MHz Yagi Anteni en kısa mesafede birleştirme yapmak istersek: 
( Lamda 300000/145.000 MHz)= 207 cm. ( Tam dalga boyu)
Lamdax 3/4 x 0.66 Velo =  Lamda 207 x 3 = 621 / 4 =  155.25 x 0.66 = 102.5 cm. RG 59 veya RG11 Kablo gerekir.

A=B  Yani her iki kol  102.5 cm. dir.

Bu uzunluk birleştirme noktasına kadar olan bir antene giden kablodur, diğer antenin radiatörüne kadar yine aynı boyda kabloyu kullandığımız takdirde, iki Radiatör arasında yaklaşık iki metrelik kablo oluşacaktır ki, 
bu uzunluk iki antenin sırt sırta birleştirilerek iki yönlü ve kazançlı olarak ışımasını sağlar.
İki kablonun birleştiği noktaya  ise 50 Ohm luk istasyonumuza kadar gidecek olan ve istediğiniz boydaki kablo bağlanacaktır.
Bu birleştirme üçlü konnektör veya lehimleme yoluyle yapılabilir, yeterki içine su girmesin. 
Eğer Daha uzun mesafeli Kablo splitter gerekiyorsa bu takdirde  3/4, 5/4, 7/4, 9/4, 11/4, 13/4 giderek artan katlarla hesaplama yapabiliriz.

Burada dikkat edilecek husus Kabloların iç zolasyonunda kullanılan Polietilen  veya foam dolgunun iç velositesidir.
Tekrar hatırlatırım; Polietilen kablo 0.66 Velo. Foam ise 0.80 Velo.dur..Çarpan olarak buna dikkat ediniz.

Altalta ya da Yanyana Yagi antenleri Stack ederek kullanmak ve kazanç sağlamak isterseniz,
2 Metre bandında iki anten arasındaki mesafe 3 M den az olmamalı, 350 cm mesafe en idealidir. 
Her Anten kendi Pattern alanında çalışır ve birbirinden verim çalmaz.

3 M. den yakın stack edilip kurulan Yagi (Yatay veya Dikey ) Antenlerde mutlaka verimde düşme olur,
ancak bunu  dinleyerek tesbit etmek zordur.

VHF  UHF Preamplifikatörler (şemalar eklenecek)
MGF1302 GaAsFET  ile yaptığım Premlifikatör.
144 MHz. de yaklaşık 15 dB kazanç ,0.6 dB gürültü üretir.
(DJ9BV Dizaynı)
   
432 MHz. UHF preampli box
Çift Röle ile anten alıcı verici arasında   preampliye zarar vermeden yönlendiriliyor.
Preampli gürültüsü 1dB nin altında MGF 1302 1i tr.ile yaklaşık 12 dB kazanca sahip.
Tek  9 elemanlı VHF long  yaginin ileri yönde kazancı yaklaşık 12.5 dB dir.  
Birleştirme sonucunda 3 dB lik bir artış olur,
kabaca toplam iki yatay Yaginin kazancı 15 dB diyebiliriz.

Combiner den sonra çok kısa bir RG213 ile veya bir ara konnektör ile sistem 15dB lik preampli devresine bağlanır.
Preampli devresi 3sk97 veya MGF 1302 transistörlüdür.
Preamplinin Coax kablo bağlantısı coaxial rolelerle sağlanır, yani kablo empedansı değişmez ve açıkta kalan kablo iç iletkeni yoktur.
Coax iki röle bir arada 
Coaxial röleler


İstanbul RF ve Elektriksel gürültü yönünden Dünyanın en kirli şehirlerindedir.

Çamlıca tepesindeki denetim dışı radyo ve TV vericileri ve çevresel sanayi motor ve cihazlarının 
çıkardığı elektriksel parazit ve kirlilik ,çok yüksek kazançlı anten ön kuvvetlendiricileri kullanımına izin vermez.

MGF1302 (DJ9BV) ile yapılmış bir preamplinin ortalama kazancı 15db civarındadır ve EME Aydan yansıtma yapan istasyonların
tercih ettiği bir dizayndır,ancak İstanbulda bu seviyede bir kazanca sahip preampli kullanmak mümkün değildir.

Çevresel gürültüler MGF 1302 tr yi satüre edip doyuma ulaştırır ve amplifikasyona yer kalmaz.
Var olan lokal bir kuvvetli sinyal dahi duyulamaz olur.

Dolayısıyle ortalama 10dB lik bir preampli İstanbul içinde kullanışlıdır.10dB lik preampli dahi bazı yönlerde Saturasyona yaklaşır.
Örnek: 
Çamlıca yönünde,Kuzey batı yönünde ve yüksek gerilim hatlarına yönlü antenlerde  preamplifikatörler bloke olabilir.

Sadece FM lokal çalışan Amatör istasyonlar bahsettiğim gürültünün pek farkında olmayabilirler.

SSB olarak SE, Tropo uzak mesafe haberleşmesi ,Meteor Scatter(Meteor yağmurlarında meteoritlerden yansıtma),
EME Aydan yansıtma yapmak amacıyle çalışma yapan istasyonlar  gürültünün farkına varırlar ve
 ne kadar engelleyici bir faktör olduğunu anlarlar.

EME çalışmasına merak salan bir çok yabancı Amatör telsizci imkanlar ölçüsünde yerleşim,
sanayii ve yüksek gerilim hatlarından uzak arazilerde Anten ve kulelerini kurarak, o çok zayıf sinyalleri duymaya çalışırlar.

küçük kasaba ve köylerde oturan amatör telsizciler bu yüzden çok şanslıdırlar.

kapalı dipol antenler  ; Şehir elektriksel gürültüsünün yüksek olduğu yerlerde tercih edilirler.
Kapalı dipol antenler statik elektrik sebebiyle oluşan gürültüyü boom a kısa devre olmalarından dolayı
toprağa atarlar ,yani Statik parazit boom a, oradanda toprağa ulaşır. En azından teorik olarak böyledir.

Amatör telsizcilerin kullandıkları bir çok anten  gelişmiş anten, hesaplama  programlarıyle artık ,
görsel grafikle ışıma açıları ve kazançları mukayese edilerek istenen özelliklerde hesaplanabilmektedir.

Daha önce yapımı kolay olduğundan yaptığım tüm yagilerde açık dipol antenleri tercih etmiştim.
Konuya derinlemesine girip bir çok anteni denedikten sonra ,
İstanbul gibi büyük şehirlerde kapalı dipol antenleri tercih etmem gerektiğini anladım.

Kapalı dipol antenlerin en zor yeri adından da anlaşılacağı üzere Radiator ,
yani ışıma yapan bölüm olan kısmın ezilmeden Aluminyum çubuğun
kapalı dipol haline getirilmesidir.
Amerikalıların JIG dedikleri  tahta bir taban üzerine antenin kıvrılacağı kalınlıkta 
bir metal ile kalıp hazırlanması bu işin ilk adımıdır.

  (RSGB)    http://www.ifwtech.co.uk/g3sek/diy-yagi/index.htm
http://www.ifwtech.co.uk/g3sek/diy-yagi/dipoles.htm
Dipolun kıvrılması gereken bölümleri yüksek ısı veren fön makineleriyle
 500 dereceye kadar ısıtılıp kolaylıkla şekil verilebilmektedir.
Bu tür kapalı dipollerde, 10mm aluminyum boruyu iki metal arası 45mm olarak bükmek gerekir.
Dıştan dışa  60-65 mm mesafe oluşur.Fakat bu değerler çok kritik olmasına rağmen
2 metrelik bir Aluminyum büküldüğünde 145 MHz de istenen boyutlara ulaşır.
Benzer yöntemle büktüğüm Aluminyumları halen kullanmaktayım.
 

Kapalı Dipol antenin 50 Ohm a indirilmesi için  50 Ohm luk anten kablosu ile kapalı dipol Radiatörünün arasına 
75 Ohm luk Velosite faktörü hesaplanmış çeyrek dalga 1/4 uzunluğunda ara kablo kullanılır.

Normal Koax kabloların RG59: Velositesi 0.66 dır hesaplanan çeyrek dalgayı 0.66 ile çarparak 
gereken faz geciktirme ara kablosu hesaplanır.
1/4 L = 300.000/144.300 MHz = 2.079/4 = 51.9cm X 0.66 = 34.4 cm ortalama.

(Kablo velosite değerlerine dikkat ediniz) Foam=0.80,  polietilen=0.66 - 0.67 dir.

VHF 144.300 MHz de bu değer 34.4 cm dir..

VHF  veya UHF bir yagi yaptığınızda kullanılan malzemelerin boyutlarındaki ufak farklılıklar yaptığımız antenin SWR sine etki eder.
Dipol Radiatör bölümünün D1 Direktörüne olan mesafesi verilen değerlerde en uygun yer olmasına rağmen yukarda bahsettiğim malzeme ölçü farklılıklarından SWR bazen istenen ferkansta  en aza inmeyebilir.Bu durumda Dipol ile D1 arasındaki mesafenin bir kaç mm veya cm e varan aralıkta ileri yada geri noktalara getirilerek SWR nin en az olduğu yer tesbit edilebilir.Ancak açık Dipol kullanıyorsanız empedans uygulama da kullandığınız bağlantı pabuçları ve açıktaki kablo uçları nedeniyle dipolun boyu biraz fiziki olarak uzar.Uç kısımlarından ikişer milimetre kesilerek uygun SWR ye kadar indirilebilir.Kapalı dipolde bu kısaltma  zor hatta mümkün olamıyacağından bir kaç adet farklı boyda kapalı dipol kıvrılarak
sırayla  denenir veya  yukarıda bahsettiğim şekilde eğer bir kaç cm ile uygun SWR ye geliyorsa ,D1 yönünde
ileri geri kaydırılabilir ,,ancak bu değişiklik 2-3 cm yi geçerse antenin odaklaması değişir ve yan loblarda büyüme olur bu da antenin şaşı bakmasına veya gereksiz yan loblar oluşmasına ve sonuçta kazancın düşmesine sebep olabilir.

Aynı tip iki anteni birbirine bağlamak yani stek etmek istiyorsanız herbirinden bağımsız olarak SWR lerinin çok düşük olmasını sağlayın,Combiner birleştiriciye kadar olan mesafe mümkün olduğunca kısa ve ikiside birbirine eş kablo ve  uzunlukta olmalıdırlar.

Kablo Boom boyunca plastik kelepçelerle bağlanarak istenen mesafeye ulaştırılmalıdır.

En üstteki resimde görülen iki VHF yagi , eşit uzunlukta 6m. RG213 ile direğin arkasında kalan Combiner birleştiriciye konnektörle bağlanmaktadır.Combinerden çıkan tek kablo 50 Ohm olarak daha alttaki Preamplifikatör devresine ulaşmaktdır.Hareketli Boom ile sabit kule arasında 1 metre kadar 360 derece Rotor dönme payını karşılayacak kadar kablo salınıma bırakılır.

VHF Uzun mesafe meraklısı olmak ,VHF de bir dikey antene veya HF de olduğu gibi bir dipole kablo bağlayarak  qso yapmaktan ziyade biraz daha gayret ve mekanik uğraşıyıda beraberinde getirmektedir.

UHF Yagiler
16 Elemanlı UHF Yagi DK7ZB dizaynı:http://www.dk7zb.fox28.de/70cm-longyagi/16-ele.htm
Diğer sayfalardaki antenlerle ilgili yeni yazılar eklenecektir.
http://www.yu1arc.com/yu7ef
VHF/UHF Long Yagi Workshop

Bu sayfada VHF -UHF bandlarda yaptığım çalışmaları yayınlamaya devam edeceğim.
73 TA1D

 Anasayfaya dönüş